Podział majątku


 

Z chwilą zawarcia małżeństwa co do zasady pomiędzy małżonkami powstaje wspólność majątkowa i wszystkie dobra materialne nabywane w trakcie małżeństwa przez oboje małżonków lub jednego  z nich wchodzą do majątku wspólnego. Majątek osobisty każdego z małżonków obejmuje przedmioty nabyte przez małżonków przed powstaniem wspólności majątkowej, przedmioty nabyte poprzez dziedziczenie, zapis lub darowiznę oraz przedmioty nabyte w zamian za składniki majątku osobistego Poprzez umowę małżonkowie mogą rozszerzyć lub ograniczyć ustawową wspólność majątkową, mogą również ustanowić rozdzielność majątkową. Gdy nie zawarto żadnej umowy, w przypadku rozwodu podział majątku jest niezbędny. 
Podział majątku może zostać dokonany jedynie w przypadku ustania wspólności majątkowej, do czego najczęściej dochodzi przy  rozwodzie. Ustanie wspólności majątkowej ma również miejsce w przypadku separacji, ustanowienia rozdzielności majątkowej przez małżonków oraz ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków. Zasadniczo małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym.
Istnieje kilka sposobów dokonania podziału majątku wspólnego. Małżonkowie zgodni w zakresie podziału majątku mogą tego dokonać jeszcze w toku rozprawy rozwodowej albo poprzez zawarcie stosownej umowy. Jeżeli jednak strony nie są zgodne co do podziału majątku wspólnego konieczne będzie przeprowadzenie postępowania sądowego.
Postepowanie sądowe rozpoczyna się od złożenia stosownego wniosku do Sądu o dokonanie podziału majątku wspólnego przez jednego z małżonków. Następnie Sąd musi ustalić skład majątku wspólnego. W tym celu małżonkowie powinni wskazać skład majątku wspólnego i wartość poszczególnych jego składników oraz zaproponować sposób podziału. Przedmiotem podziału są jednak tylko aktywa, w związku z czym wszelkie rozstrzygnięcia związane z zobowiązaniami powstałymi w trakcie trwania wspólności nie mają zastosowania w stosunku do osób trzecich, a jedynie między małżonkami. 
Podział może zostać dokonany poprzez:

  • fizyczny podział składników majątku, z zaznaczeniem że jeśli jeden z małżonków otrzyma więcej niż mu przysługuje drugi małżonek może żądać od niego dopłat celem wyrównania różnicy,
  • sprzedaż składników majątku wspólnego i podział uzyskanej kwoty pomiędzy małżonków proporcjonalnie do przysługujących im części .

Przy podziale majątku wspólnego rozliczone zostają również wszelkie nakłady dokonywane z majątków osobistych na majątek wspólny, jak i  z majątku wspólnego na majątki osobiste.

Podział majątku

1. Co to jest?
W momencie zawarcia związku małżeńskiego, o ile nie zostanie podpisana intercyza, powstaje automatycznie wspólność majątkowa. Oznacza to, że wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania stanowią majątek wspólny małżonków – są własnością obojga małżonków. Oznacza to, że w razie rozwodu majątek wspólny musi zostać podzielony między małżonków. 
Do majątku wspólnego zalicza się m.in. zarobki, oszczędności, nabyte ruchomości i nieruchomości. Są to dobra nabyte zarówno przez małżonków wspólnie jak i te uzyskane przez jednego z nich. Jest to wszystko co nie wchodzi do majątków osobistych małżonków. Majątek osobisty obejmuje m.in. rzeczy nabyte przed zawarciem małżeństwa, otrzymane w spadku lub w darowiźnie, odszkodowania za uszkodzenie ciała oraz nagrody za osiągnięcia osobiste. W przypadku rozwodu nie podlega on podziałowi. 
Podziału majątku można dokonać jedynie po zakończeniu wspólnoty majątkowej. Prowadzi do tego rozwód albo umowa ustanawiająca rozdzielność majątkową, potocznie zwana intercyzą. Większość osób nie zdaje sobie sprawy z tego, że intercyzę można podpisać nie tylko przed ślubem ale również w trakcie trwania małżeństwa. Podpisanie takiej umowy powoduje powstanie majątków osobistych i zniknięcie majątku wspólnego więc podział majątku po rozwodzie nie będzie konieczny, co zaoszczędzi nam nerwów, ponieważ postępowanie o podział majątku po rozwodzie może być męczące i czasochłonne.  
W przypadku braku intercyzy rozwód powoduje możliwość i zazwyczaj konieczność dokonania podziału majątku. Podziału można dokonać umownie – polubownie dzieląc się całym majątkiem w akcie notarialnym, albo sądownie – w trakcie rozwodu lub w dowolnym czasie po uzyskaniu wyroku rozwodowego. 


 

2. Podział majątku - sądowy

Podział majątku wspólnego po uzyskaniu rozwodu można uzyskać już w wyroku rozwodowym, o ile nie powoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym. W innym wypadku postępowanie o podział majątku jest wszczynane po uzyskaniu wyroku rozwodowego na wniosek jednej lub obu stron postępowania. 
Wniosek o podział majątku musi zawierać żądanie oraz wskazanie przyczyny ustania wspólności majątkowej wraz z załączonym potwierdzeniem, czyli np. wyrok rozwodowy. Wnioskodawca powinien wymienić wszystkie rzeczy podlegające podziałowi i zaproponować sposób w jaki mają być one podzielone między byłych małżonków. Jeżeli strony są zgodne co do sposobu podziału postepowanie będzie krótkie, a koszty, które trzeba będzie ponieść wyniosą około 300 zł. W przypadku braku zgody między małżonkami koszty wzrosną do minimum 1000 zł w zależności od powołanych biegłych i wynagrodzenia adwokata.
W zasadzie oboje małżonkowie mają równy udział w majątku wspólnym, jednak na wniosek jednego z nich sąd ustalić nierówne udziały, na przykład w sytuacji, gdy małżonkowie mieli nierówny wpływ na majątek wspólny, sąd ocenia także nakłady pracy w wychowaniu dzieci i prowadzeniu gospodarstwa domowego. Powodem nierównego podziału majątku przy rozwodzie może też być marnotrawienie wspólnego dorobku, uchylanie się od obowiązków rodzinnych, nałogi, itd. W niektórych przypadkach może się zdarzyć, że jeden z małżonków zostanie zupełnie pozbawiony swojego udziału, jeśli na przykład zostawił rodzinę. 
Dlatego też niezwykle ważne jest określenie i oddzielenie tego, co tworzy majątek wspólny od majątku osobistego małżonków - podziałowi podlega wyłącznie wspólny majątek. Wszystkie prawa i przedmioty zakupione lub otrzymane przed zawarciem małżeństwa wchodzą w skład majątku osobistego, także te otrzymane w wyniku spadku lub darowizny w trakcie trwania małżeństwa. 


 

3. Podział majątku – umowny 

Umowny podział majątku czyli potocznie mówiąc intercyza może zostać podpisana zarówno przed zawarciem małżeństwa jak i w trakcie. 
Według prawa polskiego zawarcie małżeństwa powoduje automatycznie powstanie wspólnoty majątkowej między małżonkami. Oznacza to, że wszystko co nabędą lub zarobią małżonkowie będzie należało do ich majątku wspólnego. Aby temu zapobiec nupturienci powinni przed ślubem sporządzić umowę, która spowoduje powstanie rozdzielności majątkowej między małżonkami – intercyzę. Narzeczeni, bądź już małżonkowie po podpisaniu umowy i zawarciu małżeństwa stają się samodzielni finansowo. Do dokonania zakupu lub wzięcia kredytu nie jest już konieczna zgoda drugiego małżonka. Ponadto jeżeli dojdzie do rozwodu będzie on mniej skomplikowany z uwagi na z góry rozwiązaną sytuację majątkową.
Umowa taka powinna zostać podpisana przed notariuszem w formie aktu notarialnego. W ustaleniu treści i warunków najlepiej skorzystać z  pomocy prawnej w postaci profesjonalnego pełnomocnika. 

Derlikowski Domalewski Adwokaci Spółka Partnerska
Aleja Przyjaciół 1/12
00-565 Warszawa

pon. - pt.
9:00 - 18:00